W 1577 roku Giovanni Solano (pochowany w bazylice) założył w klasztorze kolegium św. Tomasza z Akwinu, które obecnie funkcjonuje jako Papieski Uniwersytet św. Tomasza z Akwinu (Angelicum), zapewniając formację intelektualną i duchową dla włoskich dominikanów.
W latach 1797–1814, podczas francuskiej okupacji Rzymu, klasztor służył jako koszary piechoty, co spowodowało poważne zniszczenia. W 1810 roku, w wyniku kasaty zakonów, bracia zostali zmuszeni do opuszczenia klasztoru i rozproszenia się. Powrócili dopiero w 1825 roku.
W 1871 roku całkowicie pozbawieni własności przez państwo włoskie (obecnego właściciela budynków), dominikanie uzyskali zgodę na powrót dopiero w 1929 roku i jedynie na korzystanie z wybranych części klasztoru w celu sprawowania liturgii w bazylice.
Klasztor i Studium
W 1288 roku część programu teologicznego prowincji dominikańskiej została przeniesiona ze studium przy bazylice Santa Sabina do studium konwentualnego przy Santa Maria sopra Minerva, które przekształcono w studium particularis theologiae. W różnych okresach historii to studium pełniło także funkcję studium generale dla rzymskiej prowincji zakonu.
Urząd Inkwizycji
14 września 1628 roku, na mocy papieskiego dekretu, klasztor przy Minervie został wyznaczony jako siedziba Kongregacji Świętego Oficjum.
W ten sposób stał się miejscem, w którym Trybunał Rzymskiej Inkwizycji, założony przez Pawła III w 1542 roku, odbywał tajne posiedzenia i ogłaszał wyroki.
W jednej z sal klasztoru Minerva, 22 czerwca 1633 roku, ojciec nowożytnej astronomii, Galileo Galilei, po procesie o herezję, wyrzekł się swoich tez naukowych wspierających teorię Kopernika.
Pod koniec XVIII i na początku XIX wieku kasaty zakonów zakłóciły działalność Zakonu i Kolegium św. Tomasza. Podczas francuskiej okupacji Rzymu w latach 1797–1814 kolegium podupadło i na krótko zostało zamknięte w latach 1810–1815. Zakon odzyskał kontrolę nad klasztorem w 1815 roku, lecz już w 1870 został on ponownie wywłaszczony przez rząd włoski.
- Przeczytaj o tajemnicach Watykanu
Wnętrze
Wśród wielu dzieł sztuki znajdujących się w bazylice warto wyróżnić rzeźbę Michała Anioła Cristo della Minerva (1521) oraz cykl fresków z końca XV wieku (1488–1493) w Kaplicy Carafy autorstwa Filippina Lippiego. W świątyni znajdują się również liczne pomniki nagrobne, w tym groby: Doktora Kościoła św. Katarzyny ze Sieny (1347–1380), która należała do Trzeciego Zakonu św. Dominika; dominikanina bł. Jana z Fiesole (Fra Giovanni da Fiesole, znanego jako Fra Angelico, ok. 1395–1455); oraz ozdobne pomniki papieży z rodu Medyceuszy: Leona X (Giovanni de Medici, ok. 1475–1521) i Klemensa VII (Giulio de Medici, ok. 1478–1534), zaprojektowane przez Baccio Bandinelliego.
Kaplica Carafy
Kaplica Carafy, z freskami z końca XV wieku (1488–1493) autorstwa Filippina Lippiego, została ufundowana przez kardynała Oliviero Carafę na cześć św. Tomasza z Akwinu. Znajdują się tu dwie sceny maryjne: Zwiastowanie i Wniebowzięcie. Nad ołtarzem widnieje św. Tomasz przedstawiający kardynała Carafę Matce Bożej, a na prawej ścianie fresk Chwała św. Tomasza. Kaplica została ukończona w 1493 roku i jest także znana jako Kaplica św. Tomasza z Akwinu.
Relikwie św. Tomasza z Akwinu przechowywano w tej kaplicy do 1511 roku, kiedy to zostały przeniesione do Neapolu. W 1559 roku Pirro Ligorio zaprojektował w kaplicy nagrobek Gian Pietra Carafy, który w 1555 roku został papieżem Pawłem IV.
Kaplica Capranica
Znana również jako Kaplica Różańcowa. Sztukaterie na sklepieniu wykonał w 1573 roku Marcello Venusti. Znajduje się tu grobowiec kardynała Domenica Capraniki, autorstwa Andrei Bregno.
Kaplica Aldobrandini
Kaplicę Aldobrandinich zaprojektował Giacomo della Porta, a po 1602 roku dokończył ją Carlo Maderno. Poświęcona została w 1611 roku. Obraz Ustanowienie Eucharystii z 1594 roku namalował Federico Fiori. Pomnik grobowy opiekunów papieża Klemensa VIII – Salvestro Aldobrandiniego i Luisy Dati – wykonał Giacomo della Porta. W tej kaplicy powstało pierwsze na świecie Bractwo Najświętszego Sakramentu zatwierdzone przez Stolicę Apostolską, którego jednym z pierwszych członków był św. Ignacy Loyola.
W kaplicy znajduje się również ołtarzowy obraz Federica Barocciego przedstawiający Komunię Apostołów.
Kaplica św. Rajmunda z Penyafort
Kaplica poświęcona św. Rajmundowi z Penyafort mieści grób kardynała Juana Díaza de Coca, autorstwa Andrei Bregno. Fresk na sklepieniu Chrystus Sędzia między dwoma aniołami wykonał Melozzo da Forlì.
Zmartwychwstały Chrystus Michała Anioła
Zmartwychwstały Chrystus, znany we Włoszech jako Cristo della Minerva, to marmurowa rzeźba włoskiego mistrza renesansu Michała Anioła, ukończona w 1521 roku.
Dzieło zostało zamówione przez rzymskiego patrycjusza Metella Varego, który chciał, aby naga postać Chrystusa trzymała krzyż, pozostawiając jednak kompozycję w całości Michałowi Aniołowi.
Michał Anioł natrafił na trudności, gdyż marmur, który początkowo obrabiał, posiadał czarną skazę w okolicach twarzy. Przerwał prace i zajął się fasadą kościoła San Lorenzo. Zamówił nowy blok marmuru z Pizy, który dotarł na pierwszym statku. Zmartwychwstały Chrystus został ukończony w 1521 roku i przetransportowany do Rzymu. Asystent Michała Anioła, Pietro Urbano, ustawił rzeźbę przy lewym filarze chóru w kościele Santa Maria sopra Minerva.
Słoń i Obelisk
Słoń i Obelisk to postument pod najmniejszy obelisk w Rzymie. W Wiecznym Mieście znajduje się obecnie 12 starożytnych obelisków. Statua została zaprojektowana przez Gian Lorenza Berniniego, a sam słoń prawdopodobnie został wyrzeźbiony przez jego asystenta, Ercole Ferratę. Egipski obelisk odkryto podczas wykopalisk prowadzonych w pobliżu. Rzeźba została odsłonięta w lutym 1667 roku na Piazza della Minerva, tuż obok kościoła Santa Maria sopra Minerva, gdzie stoi do dziś.
Bazylika znajduje się tuż za Panteonem, w historycznym centrum Rzymu. Przeczytaj więcej o 30 najważniejszych atrakcjach, które warto zobaczyć podczas wizyty w Wiecznym Mieście.
