26357 podróżnych przeczytało
W południe pojedynczy wystrzał ślepym nabojem rozchodzi się z Janikulum nad centrum Rzymu. W spokojniejsze dni huk dociera nawet do Eskwilinu. Odwiedzający odruchowo się wzdrygają, ptaki zrywają się z drzew, a po kilku sekundach miasto wraca do swojego rytmu.
Wystrzał pochodzi z Il Cannone del Gianicolo, ustawionej poniżej Piazzale Garibaldi. Armia Włoska wykonuje sygnał codziennie na mocy porozumienia z Roma Capitale. Oglądanie jest bezpłatne. Punktualność ma znaczenie, ponieważ wystrzał następuje o 12:00, a o 12:01 całe wydarzenie jest już zakończone.
Kiedyś fotografowałem wystrzał zbyt blisko stanowiska i nie zasłoniłem uszu. Dzwoniło mi w nich przez wiele godzin. Z górnej balustrady widok jest lepszy, a odległość od huku znacznie bardziej komfortowa.
Dlaczego w Rzymie zaczęto strzelać z armaty w południe
Papież Pius IX wprowadził ten sygnał 1 grudnia 1847 roku. Rzymskie dzwony kościelne nie wskazywały jednakowego czasu, dlatego południowy Anioł Pański rozbrzmiewał w różnych częściach papieskiej stolicy o różnych porach. Jeden wystrzał armatni dawał wszystkim parafiom wspólny punkt odniesienia.
Pierwsze salwy oddawano z Castel Sant’Angelo. Gdy nadchodził oficjalny sygnał czasu, oficer wydawał rozkaz oddania strzału, a kościoły w całym Rzymie zaczynały bić w dzwony jednocześnie.
Zanim telegraf i telefon przejęły komunikację, rozkaz do wystrzału przekazywano wzrokowo z kościoła Sant’Ignazio. Kosz z czarną kulą podnoszono na długim maszcie ponad kościołem i opuszczano w południe. Oficer obserwował go przez lornetkę i w chwili opadania kuli wydawał komendę.
Było to skuteczne rozwiązanie techniczne dla całego miasta. Kosz, bezpośrednia widoczność i obsługa artyleryjska synchronizowały Rzym pełen kościelnych wież.
Od Castel Sant’Angelo do Janikulum
Armata pozostawała w Castel Sant’Angelo do 1903 roku. Przez krótki czas znajdowała się na zboczach Monte Mario, a 24 stycznia 1904 roku została na stałe przeniesiona na Janikulum. Wysokie położenie sprawiało, że dźwięk mógł rozchodzić się ponad dachami historycznego centrum.
Rytuał przerwano w 1939 roku, gdy Rzym przygotowywał się do warunków wojennych. Sygnał artyleryjski zastąpiła syrena, a po II wojnie światowej armata nadal milczała. Tradycję przywrócono 21 kwietnia 1959 roku podczas obchodów 2712. rocznicy tradycyjnej daty założenia Rzymu.
Wybór 21 kwietnia miał oczywiste znaczenie. Zwyczaj ustanowiony przez papieża i kontynuowany po zjednoczeniu Włoch został przywrócony w dniu miejskiego święta Rzymu.
Armata używana do codziennego wystrzału
Według Roma Capitale obecnie używana broń to haubica 105/22. Na Janikulum weszła do służby w 1991 roku i strzela specjalnie przygotowanym ślepym nabojem kalibru 105 mm zawierającym czarny proch. Z lufy nie wylatuje pocisk, ale błysk i dym są prawdziwe, podobnie jak fala uderzeniowa.
W opisach internetowych broń bywa określana jako OTO Melara Model 56. Jest to jednak inna haubica kalibru 105 mm. Oficjalny opis władz miejskich Rzymu podaje dla działa na Janikulum oznaczenie 105/22.
Wcześniejsze działa również miały własne związki z historią. Pierwsza armata ustawiona na Janikulum była używana przez Królewską Armię Włoską podczas ataku, który 20 września 1870 roku otworzył wyłom przy Porta Pia. Operacja zakończyła papieskie rządy nad Rzymem i doprowadziła do włączenia miasta do Królestwa Włoch.
W 1932 roku działo z Porta Pia zastąpiono haubicą 149/13 zdobytą na Austro-Węgrzech podczas I wojny światowej. Kolejne egzemplarze broni łączyły południowy sygnał czasu z historią wojskową przedstawianą również w innych miejscach promenady Janikulum.
Obecna obsługa pochodzi z Dowództwa Artylerii Armii Włoskiej. Żołnierze wyprowadzają haubicę z ceglanej kazamaty oznaczonej numerem 33, ustawiają ją, ładują ślepy nabój i czekają na rozkaz oddania strzału. Roma Capitale odnowiła porozumienie z armią w 2025 roku, potwierdzając, że sygnał będzie wykonywany codziennie przez cały rok.
Obserwujcie wystrzał z górnej balustrady
Najlepszym miejscem do obserwacji jest balustrada bezpośrednio nad działem. Widać stamtąd obsługę, błysk u wylotu lufy i dym, a jednocześnie nie stoi się tuż obok broni. Podczas krótkich przygotowań można również oglądać panoramę.
Przyjdźcie około 11:45, jeśli chcecie zająć niezasłonięte miejsce przy balustradzie; w weekendy i podczas najbardziej ruchliwych miesięcy turystycznych pierwszy rząd może zapełnić się wcześniej. Nie ma większego powodu, aby zbliżać się do dolnego stanowiska, a wszelkich tymczasowych barier i poleceń żołnierzy należy przestrzegać.
Sam wystrzał trwa ułamek sekundy. Warto wcześniej obserwować obsługę. Dowódca działa, ładowniczy i pozostali żołnierze wykonują krótką sekwencję czynności, która zmienia dawny sygnał czasu w sprawnie działającą ceremonię wojskową.
Po wystrzale żołnierze rozładowują haubicę i odprowadzają ją do kazamaty. Warto zostać jeszcze kilka minut, aby zobaczyć to spokojniejsze zakończenie. Pokazuje ono praktyczną pracę stojącą za rytuałem, który w przeciwnym razie można sprowadzić do jednego efektownego huku.
Dźwięk jest na tyle intensywny, że nawet z górnego poziomu może przestraszyć małe dzieci. Osoby wrażliwe na głośne dźwięki powinny używać ochronników słuchu, a psy należy trzymać z dala od stanowiska.
Spójrzcie na Rzym przed odejściem
Taras przy armacie wychodzi na historyczne centrum. Z balustrady można wypatrzyć białą bryłę Vittoriano, niską kopułę Panteonu oraz bliźniacze wieże Trinità dei Monti. Przy dobrej widoczności horyzont zamykają wzgórza za Rzymem.
Wystrzał z armaty najlepiej włączyć w dłuższy spacer, zamiast organizować osobną wyprawę przez Rzym, ponieważ pomnik Giuseppe Garibaldiego znajduje się bezpośrednio powyżej stanowiska. Dalej promenada prowadzi obok miejsc pamięci związanych z Republiką Rzymską i Risorgimentem.
Po około dziesięciu minutach spaceru na południe dotrzecie do Fontana dell’Acqua Paola. Jej monumentalna fasada stała się ważnym wzorem dla późniejszych rzymskich fontann. W pobliżu znajdują się także Porta San Pancrazio i Muzeum Republiki Rzymskiej, gdzie można poznać historyczny kontekst pomników stojących na wzgórzu.
Oglądałem ten wystrzał więcej niż raz, a jego charakter wynika z kontrastu między starannymi przygotowaniami a natychmiastowym uwolnieniem energii. Całe wydarzenie trwa zaledwie kilka minut. Dawny miejski sygnał wciąż pozostaje bardzo fizycznym doświadczeniem: w Rzymie wybija południe, pada komenda, a huk rozchodzi się ponad dachami.
Najlepsze cenowo hotele w pobliżu Południowy wystrzał
15 min
2428 ft
740 m
15 min
2526 ft
770 m
17 min
2822 ft
860 m
19 min
3051 ft
930 m
Atrakcje w pobliżu
100 ft
30 m
230 ft
70 m
230 ft
70 m
430 ft
130 m
790 ft
240 m
1120 ft
340 m
1150 ft
350 m
1250 ft
380 m
1610 ft
490 m
1670 ft
510 m
